Av
Tüfekleri |
| Av Tüfek'lerinin
tarihçesi |
| Av Tüfeği çeşitleri |
| Av Tüfek'lerinin
parçaları |
| Av Tüfek'lerinde
kundak |
| Av Tüfek'lerinde
namlu boyları |
| Av Tüfek'lerinde
çap |
| Av Tüfek'lerinde
choke (şok) |
| Av Tüfek'lerinde
bakım |
Av Tüfek'lerinin tarihçesi |
| |
| 16'ncı yüzyılın başlarına kadar en
ucuz ve en yaygın av silahı olan ok ve yay 16'yy
başlarından itibaren yenibir silah avlaklarda yerin
almaya başladı. 13'üncü yüzyıldan beri askeri amaçlı
kullanılan ateşli silhlar, ilk ateşleme sisteminin
bulunması ile, avlanmak amacı ile kullanılmaya başlanmıştır. |
 |
| Yeni avlanma biçimleri zaman
içinde farklı avlanma gelenekleri olan bölgelere
de ulaştı.17'nci yy'ın sonlarına doğru kuş avcılığı
orta avrupada yaygınlaşmaya başladı.
19'ncu yüzyıla kadar av silahları, ateşli silah
teknolojisinin gelişiminde egemen rolü oynadı.
Av silahları gelişirken ortayaçıkan prototipler,
askeri silahların oluşması için yapılacak harcamaları
en az düzeye indirdi. Her türlü yenilik, av
silahlarında başlıyordu.
Arkadan doldurulan av silahları, 1840'larda
yaygınlaşmaya başlamış ve 1860'larda yaygın
bir şekilde kullanılır hale gelmişti. Yüzyılın
sonlarına doğru, ateşleme iğnelerini silahın
iç kısmında barındıran silahlar yaygın bir şekilde
kullanılır oldu. Ençok kullanılan avtüfeği modeli
1875'te ingiliz Anson ile Deeley tarafından
icat edildi. Silahın gücünü artırmak ve saçmalarıın
dağılmasını önlemek için namlunun ağzına yakın
bölümü darlaştırılarak choke uygulandı.
Yivsiz av tüfeğinin mucidi olan ingilizler
bu alanda birçok icat ve gelişmede büyük rol
oynadılar. Bilindiği gibi o günlerin Büyük Britanya'sı
dünyanın birçok yerinde geniş toprakları olan
sömürgelere sahip bir imparatorluktu. |
|
Tek Kırma
Namlusu kubuzdaki mafsal etrafından kırılarak
doldurulur ve sadece tek fişek kullanılır.
Her nekadar eski bir tasarım olsada tek atışlı
kırmalar günümüz insanına yenibir avcılık
anlayışı sunar. Farklı bir perspektiften bakacak
olursak böyle bir tüfek ile avlanmak, avı
başarı ile tamamlayabilmek açısından tek atışa
bağlı olacağından pekçok avcı için gerçek
bir zorluk ve meydan okuma olarak kabul edilebilir.
Superpoze ( Bindirikli )
Üst üste iki namludan oluşur, çoğunlukla alt
namlu yarım şok ( Modified ) üst namlu ise
tam şok ( Full Choke ) olur. Superpozeler
de tıpkı klasik çifteler gibi tek, çift tetikli
veya selektörlü olabilirler. Çift tetikli
tüfeklerde ön tetik alt namluyu arka tetik
ise üst namluyu ateşler.
Kırma Çifte ( Side by Side )
Kırma çifteler yan yana iki namludan oluşur,
kubuzdaki mafsaldan kırılarak doldurulan av
tüfeğidir. Standart olarak sağ namluları yarım
şok ve sol namluları tam şokludur; ancak istek
ve arzuya göre namlular farklılık gösterebilir.
Çiftelerin kullanıma yansıyan en iyi özelliklerinden
bir tanesi bu silahların mükemmel denge özelliğine
sahip olmasıdır. Denge noktası olan kubuzla
el kundağı arasındaki nokta, nişan alma pozisyonunda
her iki el arasındadır. Dolayısıyla eller
arasında eşit bir denge dağılımı sözkonusu
olur. Kırma çiftelerin geniş yüzeyi, avcılar
tarafından özellikle yakın kalkan avlarda
bir avantaj olarak kabul edilir |
Av Tüfek'lerinin parçaları |
 Detay
için tıklayınız |
1. Mafsal pimi
2. Mafsal pimi kapağı
3. Horoz pimi kapağı
4. Tespit vidası
5. Kilit levhası
6. Mandal dayanağı
7. Üst mandal
8. Üst mandal yayı
9. Üst mandal yayı pimi
10. Üst mandal vidası yayı
11. Emniyet vidası
12. Emniyet sürgüsü
13. Emniyet yayı
14. Kurma yayı
15. Tetik ayar yayı
16. Tetik ayağı
17. Kurma manivelası
18. Horoz
19. Emniyet sürgüsü pimi
20. Tetik ayağı yayı tespit vidası
21. Emniyet sürgüsü pimi
22. Kubuz kapağı ön vidası
23. Kubuz kapağı vidası
24. Sol tetik
25. Sağ tetik
26. Tetik pimi
27. Kubuz Kapağı arka vidası
28. Kubuz merkez vidası
29. El kundağı kilit yayı muhafaza borusu
30. El kundağı kilit tutucusu
31. El kundağı kilit yayı
32. Tırnak itici
33. El kundağı kilit çubuğu
34. El kundağı kilit çubuğu tespit vidası
35. El kundağı tespit vidası
36. Tırnak çubuğu pimi
37. Kurma manivelası pimi
38. Tetik ayağı pimi
39. Kilit levhası tespit vidası
40. El kundağı metalik ucu
41. El kundağı metalik ucu tespit vidası
42. Tetik törpüsü tespit vidası
43. Kundak tavan levhası tespit vidaları
44. Kundak taban levhası
45. Arma
46. Arpacık
47. Tırnak
48. Tırnak tespit vidası
49. Otomatik emniyet dayanağı
50. Kubuz kapağı
51. Kundak
52. Mafsal pimi tespit vidası
53. El kundağı metalik kısmı
54. El kundağı ahşap kısmı
55. El kundağı tespit vidası
56. Komple çift namlu
57. Kubuz |
Av Tüfek'lerinde kundak (Dipçik) |
Dipçik veya kundak av tüfeğinin en
önemli unsurlarından biridir, dipçik ve el kundağı
olmak üzere iki parçadan oluşur, Dipçik kısmı geri
tepme'nin omuzda absorbe edilmesini sağlarken el
kundağı da namlu ısısını yalıtarak, diğer elinizin
tüfeğe yön vermenizi sağlar.
Av tüfeği kundaklarında da tıpkı tabancalarda olduğu gibi
silahı kavramaya yarayan kabza kısmı bulunur. Silahın bu
kısmından kavranarak dipçik gerisinin sıkıca omuza oturması
nişan almayı kolaylaştıracağı gibi geri tepmenin avcı üzerindeki
etkisini de azaltır.
Sıkça görülen bir dipçik biçimi ise düz olan, yani kabzasız
olandır. İngiliz kundak adı verilen bu dipçiklerin yapımındaki
amaç, çift tetikli silahlarda bir tetikten diğerine geçmede
sağladığı kolaylık görüşüdür. Normal olarak öndeki tetiği
düşürüp, arkadakine geçtiğimizde kabzadaki kavramamızı
bir parçada olsa değiştirmenizi gerektirir. Eğer İngiliz
kundaklı silahlar ( Side by Side ) beğeninize hitap ediyorsa
tercih sebebi olabilir ancak tek tetikli silaklarda size
hiçbir avantaj sağlamaz.
Dipçikle ilgili bilinmesi gereken en önemli şey, onun
sizin anatomik yapınıza uygun olup olmadığıdır. Dipçiği
omuzun tam olarak neresine yaslayacağınız konusu herkes
için farklılık gösterir. Bu omuz genişliğinize, boyun uzunluğunuza,
kafa yapınıza göre farklılıklar gösterebilir. Yapınıza
uygun bir tüfek onu ilk omuzladığınız anda, gözünüz arpacık
ile ayni hatta bakar ve namluda hedefi gösterir durumda
olmalıdır.
Size uygun kundağın seçiminde dikkat etmeniz gereken en
önemli nokta ölçülerdir. Dipçik gerisindeki tabla merkezinden
tetiğe olan uzaklığı
İngilizce'de "çekme uzunluğu" ( Lenght of pull )olarak
adlandırılır.
Geleneksel çekme uzunluğu testi ise basit olarak söyle
yapılır:
Elinizi yere paralel olarak uzattıktan sonra doksan derece
açı teşkil edecek şekilde havaya doğru kırın. Silhı kolunuzun
pazu kısmına oturtduğunuzda işaret parmağınızın ilk kıvrımı
tetiği rahatça çekebiliyorsa sonuç iyi denebilir.
Av tüfeğinde "düşüş" önemli başka bir konudur. Silah terminolojisinde
düşüş, namlu hattının geriye olan uzantısının dipçik tabanın
üst noktasına veya yanak burnu ( Comb ) olarak adlandırılan
nokyaya olan dikey uzaklığıdır.
Bunu ölçmenin en kolay yolu, namluyu bir masanın kenarına
arpacığı boşa düşecek şekilde yaslayıp gerekli uzaklıkları
almaktır. Düşüş mesafesinin çok olması, silahın hedefete
aşağı vurmasına, az olması ise yukarı vurmasına sebep olur.
Ateşli silahlar var olduğundan beri kundak yapımında ahşabıb
hertürlüsü denenmiştir ancak hiçbir ağaç cinsi ceviz kadar
tutmamıştır. Ceviz, sert ve güçlü darbeye dayanıklı fakat
hafif ve esnek olmasının yanında diğer ağaçlara göre çok
daha az çekme ve şişme özellikleri ile üzerinde çalışması
kolay, güzel kokulu ve cila kabuleden ağaç türüdür. |
Av Tüfek'lerinde namlu boyları |
Namlu, av tüfeğinde saçmaları hedefe
yöneltmeye yarayan en önemli parçalardan biridir.
Namlu bir uçtan paralel başlayıp uzanan fişek yatağı,
gittikçe daralarak namlu iç çapı kadar küçülür.
Namlu içi, namlunun sonuna doğru daralarak son 10
cm içerisinde şok (Choke) kısmını oluşturur. Av
tüfeklerinde namlunun üzerinde nişan almaya yarayan
bir bant vardır. Bunların bir kısmı hafif ve çabuk
soğuyabilen metalden olup namlu boyunca veya iki
namlu arasında boydan boya uzanır. Av tüfeklerinde
genel olarak tek arpacık bulunur. Bunlar görünüm
kolaylığı sağlamak için çoğu zaman pirinçten yapılır.
Standart namlu boyları olarak av tüfeklerinde ağırlıkla 26
inç, 28 inç ve 30 inç boylar kabul görse de, Kıbrıs'ta yasal
olarak 25 inç den 34 inç'e kadar değişik uzunluklarda namlulu
tüfekler bulmak mümkündür. Namlu boyu bir tüfek tasarımı
meselesidir, Kısa namlulu tüfekler, uzun namlulu tüfeklere
kıyasla ava daha rahat yönelirler. Namlu uzadıkça tüfeğin
ava yöneltilmesinde zorluklar baş gösterir, yani atış pozisyonuna
girinceye kadar fazla zaman ve yol harcanır. Namlu kısaldıkça
ava çevrilmesi kolaylaşır. Böylece ava, vakit kaybı olmaksızın
tetik düşürülebilir. |
|
Av tüfeklerinde çap namlunun iç genişliğinin
ifadesidir. Günümüzde kullanılan çap ölçüsü eski
İngiliz sistemine göre yapılmıştır, ingilizler buna
Gauge derler. Av tüfeklerinde çap kelimesi kullanılırken
yivli silahlarda Kalibre olarak adlandırılır.
0,4536gr saf kurşun (1 pound) 12 eşit parçaya bölündükten
sonra meydana gelen sayı o silahın çapı olarak kabul edilmiştir.
Söz konusu çap ölçüsüne göre bölmeden dolayı rakam büyüdükçe
namlu açıklığı da ufalmaktadır.
Buna göre 1 pound saf kurşunun 12 ye bölünmesi 12 çapı, 16
ya bölünmesi 16 çapı vermektedir, çıkan sonuca göre, nümerik
olarak rakam büyüdükçe tüfeğin çapı küçülmektedir.
Sıradan bir 12 çaplı av tüfeğinin namlusu 0.730 inch. |
Av Tüfek'lerinde choke (şok) |
Choke ( şok ), ingilizce kökenli bir
kelimedir. Boüma, boğum anlamı taşır. Namlu iç çapının
namlu ağzının 8-10 cm içinden başlayarak çok hafif
bir daralmaya uğramasıdır. 12 çapta sıradan bir
namlunun 0,729 inç olduğunu varsayarsak bu namlunun
tam şok olan ağız kısmı ortalama olarak 0,689 inç
olabilir.
Şok'lar imalatçı firmaya göre azda olsa farklılıklar gösterir,
bu yüzden her avcının genel doğruları bilmek kadar kendi
tüfeğinin doğrusunu bilmek zorundadır. Bir tüfeğin şok etkisini
tespit etmek için 40 yard uzaktan 30 inçlik bir dairenin
içine yapılan atıştan daire içine giren saçmaların sayılıp
yüzdeler bulunarak olur. Atış yapmadan önce fişekteki saçma
sayısı bilindiğinden daire içine giren saçmalar sayıldığında
yüzde kaçının daire içinde kaldığı anlaşılmış olur.
Şoklarda genel kural daralma nekadar fazla ise saçmaların
merkezdeki dağılımı da o kadar yoğun olur. Şok seçimi,
avlanacak olan hayvanın türü ve yapılacak avın şeklii ile
yakından ilişkilidir. Örneğin fermalı keklik avında açık
olan şoklar tercih edilirken geçit avlarında ise kapalı
şokların tercih edilmesi doğru olacaktır.
Eski dönemlerdeki avcılar şokların silahlarının ucunda
sabit olarak bulunmasından ötürü uygun şoku seçerken silahı
da değiştirmek zorunluluğu yaşıyorlardı. Her nekadar bazı
av tüfekleri farklı şok ve uzunlukta değiştirilebilir ekstra
namlular ile tüketiciye sunulmuş olsada bunlar her avcının
alım gücüne uygun değildi, bir türün avı için kullanılan
şokun diğer bir türün avına uygun olmadığı ve herkesin
her av için ayrı tüfek alamayacağı gerçeği araştırmacıları
daha pratik bir çözüme yönlendirdi.
İlk olarak tek namlulu silahlar üzerinde namlu ucunda
bulunan bir bileziğin el aracılığı ile döndürülmesi sonucu
farklı şoklar yaratan bir sistem geliştirildi. ( Polychoke
) adı verilen bu sistemin yerini zaman içerisinde pekçok
denemelerden sonra bugün invektör şok olarak bildiğimiz
aparatlar aldı. ( multichoke ) İnvektör şok kullanım esası
namlu içine açılmış olan dişlere beş değişik şok olarak
düşünülmüş bileziklerin bir anahtar vaıtası ile vidalanmasıdır.
Böylece her av için değişik şoklu olan bir tüfek elde edilmiş
olur. Çeşitli amaçlara uygun olarak geliştirilen şok tipleri
sırasıyla şöyledir:
Kaval namlu
Kaval namludan çıkan saçma gurubu, namlu çıkış ağzından
itibaren genişler. 35m uzaklıktaki 1m²lik nişan yüzeyine,
12 çap kaval namlulu silahla, 70 mm.lik kartuşla yapılan
atışta ortalama olarak %40 saçma isabet eder, dolayısı
ile %60 oranında saçma boşa gider-yayılır.
Silindir namlu
Bu tip namludan çıkan saçma gurubu, namlu çıkışından itibaren,
kaval namluya oranla daha toplu olarak yayılır. 35m uzaklıktaki
1m²lik nişan yüzeyine, 12 çap silindir namlulu silahla,
70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak %45
saçma isabet eder, dolayısı ile %55 oranında saçma boşa
gider-yayılır.
Düzeltilmiş silindir namlu (improved)
Böyle bir namludan çıkan saçma gurubu, 35m uzaklıktaki
1m²lik nişan yüzeyine, 12 çap düzeltilmiş silindir namlulu
silahla, 70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak
%50 saçma isabet eder, dolayısı ile %50 oranında saçma
boşa gider-yayılır.
Çeyrek şok namlu (Skeet No.2)
Bu tip şoklu bir namludan çıkan saçma gurubu, 35m uzaklıktaki
1m²lik nişan yüzeyine, 12 çap düzeltilmiş silindir namlulu
silahla, 70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak
%55 saçma isabet eder, dolayısı ile %45 oranında saçma
boşa gider-yayılır.
Yarım şok namlu (modified)
Bu karakterde şoka sahip bir namludan, 35m uzaklıktaki
1m²lik nişan yüzeyine, 12 çap düzeltilmiş silindir namlulu
silahla, 70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak
%60 saçma isabet eder, dolayısı ile %40 oranında saçma
boşa gider-yayılır.
Üç çeyrek şok namlu (improved-modified)
Üç çeyrek şoka sahip bir namludan, 35m uzaklıktaki 1m²lik
nişan yüzeyine, 12 çap düzeltilmiş silindir namlulu silahla,
70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak %65
saçma isabet eder, dolayısı ile %35 oranında saçma boşa
gider-yayılır.
Tam şok namlu (full)
Tam şoka sahip bir namludan, 35m uzaklıktaki 1m²lik nişan
yüzeyine, 12 çap düzeltilmiş silindir namlulu silahla,
70 mm.lik kartuşla yapılan atışta ortalama olarak %70
saçma isabet eder, dolayısı ile %30 oranında saçma boşa
gider-yayılır.
 |
|
Genelde avcıların ihmal ettiği; aslında
yapması gerektiğine inandığı ancak vakit bulamadığından
ötürü yapamadığını söylediği ya da gerekligörmediği
bir konudur.
Halbuki silahı uzun süre kullanmamış ya da, uzun bir zaman
kullanmayacak da olsak temizlik silahlar için şarttır. Silahın
uzun ömürlü olması ancak bakım sayesinde gerçekleşir.
Silah temizliğinde amaç; av sonrası namlu içinde kalan kurum,
barut artıkları, civa esaslı kapsüllerin bıraktığı pas yapıcı
artıklar temizlenmesidir. Silahımızı temiz ve bakımlı, parçalarının
sağlam ve noksansız olmasını, ayrıca ömrünün uzamasını sağlamaktadır.
Bu her silah sahibinin asli görevidir.
Temizlikde Gerekli Malzemeler;
Harbi
Temizleyici Yağ
Koruyucu Yağ
Temizlik Bezi ( Mutlaka yumuşak kumaş kullanılmalı )
Tel fırça
Nasıl Temizlik Yaparız
Silah temizliği çok az bir miktar yağ ile yapılmalıdır.
Önce silahı kontrol ederiz, ardından temiz ve düz bir zeminde
veya büyük bir bez üstünde silahımızı ana parçalara ayırırız.
- Harbi'nin ucuna tel'i takınız ve namluya sokunuz ve
birkaç defa ileri geri götürünüz.
- Namuyu silah yağı ile ıslatılmış bir bez ile temizleyiniz;
(Bezin yağ ile ıslatılması, tamamen yağ ile yıkanması değildir)
Bu işlem, bez namludan temiz çıkıncaya kadar yeni bezlerle
devam edilir.
-Özellikle namlu, yağlı kalmaması gerekir yoksa toz çeker,
koruyucu yağ ile temizlenmelidir. Bu yağ çok daha ince
ve uçucu özelliğe sahip olmalıdır.
Daha sonra temiz ve hafif yağlı bez ile silahın namlusu
silinir ve temizlenir.
Temizlikte Dikkat Edilmesi Gerekli Hususlar
" Silahın toz, kum, ter, çamur, kötü hava şartları yanmış
barut parçaları düşmanıdırlar. Bunlardan mümkün olduğunca
silahımızı uzak tutmalıyız,
" Hiçbir zaman temizlik maksadıyla da olsa silah detaylı sökülmeye
çalışılmamalıdır, bu silah ustalarının işidir.
" Kullanılacak yağ ince olmalıdır. İnce yağ akıcıdır, dolayısı ile
temizleyici özelliği fazladır. Temizlik için yağ bulunamıyorsa; dikiş
makinalarının yağı, gaz yağı kullanılabilir. Asla benzin ve ürünleri
ile temizlik yapılmaz.
" Temizlikte bir diğer yanlış kanıda şudur; Temizlik setinde bulunan
tel fırça namlu için zararlıdır, aksine yapışmış ve orada sertleşmiş
olan pislik yanmış barut parçaları ancak bu fırçalarla temizlenir,
ardından da normal temizliğe geçilebilir.
İyi bir atıcı olmak, silahlar hakkında çokşey bilmek bazen
yetmeyebilir. Temizlik üstün körü; tozunun alınması yada
birkaç yerine yağ sürülmesi değildir. Yukarıda anlatıldığı
şekilde temizlik ve bakımının zamanında yapılmasıdır.
Silahımızın avcılık kuralları çerçevesinde, her zaman
ava hazır olacağı şekilde temizlik ve bakımının yapılarak,
kullanılmıyor dahi olsa belli aralıklarla kontrol edilmesi
gereklidir
* Av Tüfekleri bölümünün hazırlanmasında katkıda bulunan
Sayın Memduh PARS ve Sayın Harper ORHON'a
teşekkür ederiz.
Bu sayfa avkopegi.com dan alınmıştır |
|
