YÖN BULMA
Dünya üzerinde bulunduğumuz yeri harita ve aletler kullanarak belirliyebiliriz.Bulunduğumuz
noktadan diğer bir noktaya giderken, yürüdüğümüz yönü rota olarak
adlandırırız.İki nokta arasında birçok engeller,tepeler,ormanlar,göller
ve nehirler yer alabilir.Önemli olan bir yerden diğerine giderken,
saydığımız bu engelleri aşarken rota dediğimiz yönümüzü kaybetmememizdir.Yapılan
araştırmalarda bir kişi bilmediği bir arazide hareket ediyorsa bir
müddet sonra yön duygusunu kaybettiği görülmektedir.Yürüyüş sırasında,
yaşamlarında sağ ayağını kullanan insanların kuvvetli olan bu ayakları
ile sola göre daha uzun adım attıkları görülmektedir.Bu nedenle
düz bir doğru üzerinde yürüdüklerini zanneden kişilerin rotalarından
sola doğru saptıkları ve zaman içinde sola doğru çok geniş bir yay
çizdikleri görülmektedir.Sonuçta umdukları yere ulaşamadıkları gibi
nerede olduklarını bilememektedirler.Son yıllarda ülkemizde doğada
etkinlik gösteren kişilerin sayısı artmıştır.Bu sayı artışı beraberinde
kazaları ve kaybolma olaylarını getirmektedir.Yön saptama çok kesin
ve net bir hadisedir.Doğada yürüyen bir kişi net olarak nerede olduğunu
bilmeli veya kaybolduğunu kabul etmelidir.
Pusula ve şimdi öğreneceğimiz yöntemlerle yeryüzeyinde ancak yön
saptaması yapılabilir. Yani ancak istenen rotada yürümek mümkün
olabilir.Yeryüzü üzerinde nerede olduğumuz sorusunun cevabı farklı
aletler gerektirir.Bu aletlerden elde ettiğimiz sonuç ile enlem
ve boylamımızı derece,dakika ve saniye cinsinden öğrenebiliriz.Bu
bilgi ancak bir haritaya aktarıldıktan sonra o anki haritadaki yerimizi
bilebiliriz.
Sonuç olarak doğada yönümüzü belirlemeden önce kabaca nerede olduğumuzu
bilmek zorundayız.Ancak bundan sonra nereye gideceğimizi düşünüp
sonra yönümüzümü saptamalıyız.
Yön Saptama Yöntemleri
Pusula Yardımı İle
Yönümüzü en kolay pusula yardımı ile saptıyabiliriz.Pusula ibresinin
koyu renkli ucu manyetik kuzeyi gösterir.Kuzeyinin nerede olduğunu
belirledikten sonra,hangi yöne gidecek isek o yönde yer alan bir
cismi (örneğin ağaç,iri kayalar gibi)hedef alıp oraya kadar gitmek
ve o noktada gitmek istediğimiz yönde yeni bir cisim saptamak gerekir.Bu
yöntemle mümkün olduğu kadar düz bir çizgide yol alınabilir.
 |
Pusula
|
Doğada gidilecek yön için belirli cisim ve işaretleri hedef alıp yürüyün.
Kutup Yıldızı İle
Dünyamızın kutup noktalarından geçen hayali eksen çizgisi kutup yıldızının
çok yakınından geçmektedir.Bu nedenle geceleyin yıldızlar ve gezegenler
hareket halinde iken(dünyanın kendi etrafında dönüşünden dolayı)kutup
yıldızı sabit kalır.Doğada herhangi bir yıldızı hedef alıp yürür iseniz,yıldızın
hareketinden dolayı düz bir çizgide yürüyemezsiniz.
Dünyanın dönüşünden ötürü kutup yıldızı çevresinde diğer yıldızların
dönüşü."Görüntü fotoğraf filminin uzun pozlandırılması ile elde edilmiş.(Corbis.com)"
 |
Bu nedenle gökyüzünde yanlızca kutup yıldızını bularak onun kuzeyi
gösterdiğini bilerek,amaçladığınız yönde yürüyebilirsiniz.Kutup yıldızını
bulmak için belirgin bazı yıldız guruplarını bilmek zorundasınız.(Bu
bilgiler kuzey yarım küresinde geçerlidir)
Büyük Ayı yıldız gurubu 7 yıldızdan oluşur.Görünümü eğik duran kahve
cezvesine benzer.Sapın karşısında yer alan kenarın uzunluğunu 5 le
çarptığımızda ve kenar yönünde kutup yıldızını buluruz.Kutup yıldızını
doğru bulduğumuzdan emin olmak için yan yatmış ve beş yıldızdan oluşan
bir W harfine benzeyen Cassiopeia yıldız gurubunu kullanırız.Büyük
W nun ortasındaki yıldız, kutup yıldızı doğrultusundadır.(Lütfen çizimleri
inceleyiniz)
Büyük Ayı Yıldız Gurubu
Cassiopeia Yıldız Gurubu
US Army FM 21-76 da Kutup Yıldızının Bulunması
Güneş İle Yön Bulma
Parlak güneşli bir günde bir sopa ve gölgesi yardımı ile yön tayini
yapılabilir.Sopanın gölgesi işaretlenir.Bir süre sonra yer değiştiren
gölge ucu tekrar işaretlenir.Bu iki işareti birleştiren çizgiye dik
doğru S - N eksenidir.Birinci işareti sola ve ikinci işareti sağınıza
aldığınızda yüzünüz kuzeye bakmaktadır.
Saat Yardımı İle Yön Tayini
Güneşli bir günde bileğimizdeki saat yardımı ile yön tayin edebiliriz.Saatin
akrebi güneşe döndürülür.Saatin 12 rakkamı ile akrebin oluşturduğu
açının açı ortayı Güney-Kuzey Hattıdır.Güneş tarafı güney yönüdür.
|