Ana sayfa
Arşiv
Online Kulüp Forum
Av Köpeği Irkları
Sizin Resminiz
Sizin Köpeğiniz
Köpeklerde Sağlık
Köpeklerde Eğitim
Doğada Yaşam
Avcılık Resimleri
Köpek Resimleri
karakalem Kara Kalem Resimler
kare Av Anılarınız
kare MAK KARARLARI 2008-9
kare Kara Avı Kuş Çeşitleri
kare Av Tüfekleri
kare Av Yemekleri
kare Avcılık Etik Kuralları
kare Avcılık Mevzuat
Editörler
Yardım / İletişim
avcılık reklam Reklam bilgilerimiz

HABER VE DUYURULAR
SİTE İÇİ DUYURULAR

Av Yönetimi Şube Müd
AV SUÇ VE KABAHATLAR
Küresel Isınma ve İk
KIRIM-KONGO KANAMALI
Atıcılıkta kaos ::::
EPAGNEUL BRETON TR.
1974 VAN AVLARI ::::
SONUNDA BAŞARDILAR A
Yeni doğan Yavru Köp
SAYFAMIZ COM ...AVCI

Editör yazı-yorumları
Ömer BOROVALI

Avcılığımızı tehdit eden öldürücü bir salgın

Dr.Ali BÜRKEV

İNGİLİZ SETERİ ( English Setter )

M.Emin BORA

Zaman kum gibidir!

Mahmut KULEİN

Geyik muhabbeti

Mehmet EKİZOĞLU

KÜÇÜK GÖL

Metin TURKAY

KOBAYLARIN AVI KOVALARKEN SES VERMESI

Mustafa HELALPARA

YAPRAK DÖKÜMÜ SÜRÜYOR

Nedim ÇALIM

Usulsüz avcılık bir kültür müdür?

Tuncay Kandemir

Manda Atıcıları !

Sitede hiç editör yok / Son 5 dk. içinde
Yaban TV (ÖZEL)
ÖLÜME UÇAN KUŞ;
TARSUS ÇATALBURUN AV
1. SARSILMAZ GRAND
PENİS ve AVCILIK ...
2007-2008 AV DÖNEMİ
Zehirli Mantarlara D
VAYBE....!.....Musta
AVA GİDEEEEEN BOHÇAC
YILANLARDAKİ ISI ALG
yuksel178x50
[Detaylı arama]
ISTANBUL

kurzhaargold
» Aktif Ziyaretçi 5
» Bugün Gelen 1872
» Toplam Ziyaretçi 4326860
» IP Adresiniz | 38.103.63.18
» Bu sitemizi ziyaretiniz
E-Mail Adresiniz:

Adınız:

Soyadınız:

Ekle
Çıkart


Büyük Irk Köpeklerin Beslenmesi
Yaralanmalar, Kırık Çıkıklar Kazalar, Zehirlenme, yılan sokması

Büyük ırk köpeklerin besinsel ihtiyaçları farklıdır. Yavru sahiplerinin  dengeli köpek mamalarının dengesiyle oynarak   ve daha iyi şeyler yapayım derken köpeğin iskelet sistemine çok daha büyük zarar vermeleri gerçekten de üzerine düşünülmesi gereken bir konudur.  

Sadece 15 sene önce Danualar 60-65 kg'da erişkinliğe ulaşırken şimdi 72-81 kg erişkin ağırlıkları haline gelmiştir. Yavruların gelişimindeki bu artışın görmezden gelinmesine artık bir son verilmelidir. Bir veteriner hekim, kliniğine getirilen köpeklerin büyük bir çoğunluğunun dört ayda erişkin boyutlarına ulaştığına dikkati çekmektedir.

Bu durum, iskelet hastalıkları gerçeğini de beraberinde getirmektedir. Bazı mitlerin tersine köpekler bu hastalıklara karşı korunmalıdır.

İnsanoğlu ve köpeklerin 15 000 yıllık geçmişine baktığımızda   güzellikleri, üretim amaçları ve özellikle de boyutlarının ana beslenme nedenleri olduğunu görmekteyiz. Ne yazık ki beslediğimiz köpeklerin erişkin olduklarında sahip olacakları etkileyici boyutlarını köpek henüz büyürken de görmek istiyoruz. Aslında  genetik olarak belirli olan büyüme oranı beslenme ile direkt alakalı değildir. Kötü beslenme negatif etkileyebilmesine rağmen   takviyeler vs daha iri bir köpek için garanti teşkil etmez. Biraz ürkütücü gelecek; ama bir çok köpek sahibi iri ve ağır bir yavrunun sağlıklı olduğuna inanmakta ve yavrudaki yağlanmanın sebebini köpeğin iştahına bağlamaktadır. Üreticiler de iri ve çabuk gelişen yavrulara sahip olmaya çalışmaktadır. Bazı köpek sahipleri köpeklerini daha iri yapabilmek için yanlış besleme yöntemleriyle hayvanları buna zorlamaktadır. Bütün bunlar büyüme oranlarını arttırıken madalyanın diğer yüzü olan "Gelişim İskelet Hastalıkları"nın artışına neden olmaktadır.

Beslenme ve Kemikler

En sık konu edilen gelişim iskelet hastalıklarının başında Osteokondrosis (OC) ve Kalça Displazisi (HD) gelmektedir. Bazı duurmlarda tam olarak gelişmemiş kemiklerin "büyüme plakları" adı verilen bölgelerinde (katmanlarında) bozukluk meydana gelir. Bu da kemik ve eklem deformasyonu ve atritis gibi iskelet problemlerine öncülük etmektedir.

"Büyük ırk yavru köpeklerinde gelişim ilk dönemlerinde aşırı kilo alımı HD riskini arttırır."

Osteokondrosis

OC durumunda büyüme plağı kartilagonun kemikleşmesi aksar. Omuz, dirsek, diz, kalça ve vertabralar etkilenen bölgelerdir. İki yaşından küçük köpeklerde kartilagonun incelip alttaki dokulardan ayrılması atritise neden olur. Kartilago kıkırdak bölgesinin baş kısmından koparsa osteokondrosis disekans (OCD) denilen ve ameliyet gerektiren bir durum baş gösterir.

Kalça Displazisi

Kalça displazisi ya da HD baldır ekleminin zayıf ve uyumsuz gelişiminden kaynaklanır. Bacağın üst kısmı baldır soketine uyum sağlayamaz. Sonuçta eklem kıkırdağı ve eklem kapsülü zarar görür. Ağrı ve topallama, hastalığın gelişmeye başladığı ilk bir sene içinde gözlenmeye başlar. Daha sonra dejeneratif eklem rahatsızlıkları baş gösterene kadar ağrılar azalabilir.

Riski Azaltma

Korumada şunlar prensip haline getirilmelidir:

  • En az üç nesillik genetik takip

  • Büyük ırk köpek sahiplerinin gelişim kemik hastalıkları konusunda bilgilendirilmesi

  • Sınırlandırılmış egzersiz

  • Büyüyen köpeklerin içinde bulundukları döneme uygun olarak formüle edilmiş mamalarla beslenmesi

  • Mamaya hiç bir ilave yapılmaması (kalsiyum vs)

Gelişim Hızlandırılmalı mı?

Çabuk büyüme gelişim kemik hastalıklarının oluşumunda bir köprüdür. Büyük ırk köpekler genetik olarak zaten hızlı gelişim gösterdiklerinden daha fazla risk altındadır. Büyük ırk bir köpek ilk bir yılında bir insanın ilk 14 yılında gösterdiği büyümeyi sergiler. Bu genetik potansiyel abartılı egzersiz, aşırı besleme ve dengesiz mineral katkısı gibi faktörlerle negatif karakter kazanır.

Beslenmenin Önemi Büyüktür.

Her ne kadar diet asıl neden olmasa da enerji (kalori) bakımından yoğun besleme, mineral ve vitaminlerin arttırılması iskelet gelişimi ve total vücut ağırlığının artmasına neden olur.  Yavruların aşırı beslenmesi halinde hızlı büyüme ile beraber kemik ve eklemlerde OC belirtilerinin görülmesi yadırganmaması gereken bir durumdur. Ayrıca kilo artışının, iskelet gelişiminden daha hızlı gerçekleşmesi halinde daha yeterince gelişmemiş iskelet bu ekstra ağırlığa dayanamaz. Diğer yandan HD oluşumu son yıllarda büyük artık göstermiştir.

Köpeklere verilen mama, besinsel kontrol daha kolay olduğundan büyük önem taşımaktadır. Gelişim dönemlerindeki dengesiz beslenme hayatlarının ileriki dönemlerinde sağlıklarının kötü yönde etkiler.

Günümüzde büyük ırk köpek yavrularının   gelişimlerini dengeli olarak kontrol eden özel mamalar formüle edilmiştir.

Asıl ilginç olan;  köpek sahiplerinin sözde bu hastalıkların önüne geçmek amacıyla yavruların mamalarına kalsiyum ekleyerek durumu umduklarının tam tersine çevirmeleridir. Kalsiyum pek çok besin maddesinden (kemik, süt, peynir vs) kolaylıkla elde edilebilen yaygın bir mineraldir. Bu nedenle kalsiyum eksikliğinden çok fazlalığından kaynaklanan iskelet hastalıklarına daha sık rastlanmaktadır. Yavru gelişme dönemi boyunca besinsel olarak aldığı tüm kalsiyumu kemiklerinde depolayarak negatif gelişime yol açar. Erişkin köpek vücuda alınan kalsiyumu dengeleyebilmesine rağmen genç köpekler metobalizmalarında bu minerali depolar.

Eskiden köpek mamalarında bulunan protein miktarının bahsedilen bu hastalıklarla alakalı olduğu düşünülürdü. Son dönemlerde yapılan araştırmalar mamalardaki protein miktarının gelişim kemik hastalıklarına neden OLMADIĞINI göstermiştir.

Kalça Çıkığı (Kalça Displazisi)

Kalça çıkığı köpekleri etkileyen en yaygın ortopedik hastalıklardan biridir. Her yaştan köpekte görülebilir. Şiddetli bir şekilde etkilenen köpekler genç yaşta belirtiler göstererek ilerki yaşlarda sürekli ağrı ile karşı karşıya kalabilirler. Yaşam kalitelerini koruyacak kadar ağrıları kontrol edilemediğinden bazıları uyutulmak zorunda bile kalabilir. Daha hafif vakalar yürüme ve ayağa kalkmada güçlük çektikleri kalça atritisine (eklem yangısı)   eğilimleri olduğundan köpeğin ilerleyen yaşıyla birlikte daha belirginleşebilir.

Kalça Çıkığı Nedir?

Kalça çıkığı tam kelime anlamıyla kalça eklemlerinin anormal gelişimidir. Femurun (baldır kemiği)  yuvarlak ve pürüssüz olması gereken baş kısmı sıkıca pelvisdeki (kalça kemiği) sokete (oyuğuna) yerleşeceği yerde femoral baş kısmı daha az yuvarlak ve oyuk daha geniş ve sğdır.

 

Bu eklemlerin birbiriyle normalden daha gevşek tutunmasına neden olur. Femoral baş kısmın soket içinde sağa sola hareketi arttığından inflamasyon (yangı), ağrı ve sonuç olarak eklem içinde yeni bir kemik formasyonu baş gösterir. Bu yeni kemik eklemei stabilize etmeye yardımcı olabilse de atritisle ilgili problemlere neden olur.

Kalça çıkığının gelişiminde bir kaç faktör sayılabilir.

Yavru köpeğin genetik mirası önemli bir elementtir; ancak gelişme döneminde beslenme ve egzersiz de önemli rol oynar.

Hastalığın rstlanma olasılığı fazla olan bir ırk (Alman Çoban Köpeği, Retrieverlar ve Rottweiler vs) alınacaksa anne ve babalarının kalça durumları hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. Önemli üreticiler köpeklerinden yavru almadan önce köpeklerinin kalça sağlıklarını test ettirerek garanti altına almaya çalışırlar. Yavruyu seçtikten sonra her ne kadar sadece şiddetli vakalar bu kadar erken yaşta tespit edilebilse de veteriner hekiminizce kalçanın kontrol ettirilmesinde fayda vardır.

Belirtiler

Bir yaşın altındaki yavru köpeklerde kalça çıkığı, topallama, çömelerek ya da zıplayarak yürüme ve gergin adımlarla kendini gösterir. Ek olarak ağrının olduğu tarafta adale kaybı olurken dengede tutan diğer tarafta daha fazla adalelenme görülebilir. Hasta köpekler ağırlıklarını ön bacaklarına verdiklerinden arka bacakları daha zayıf kalırken ön kısımları daha gelişmiş bir görünüm sergiler.

Daha yaşlı köpeklerde benzer belirtilerkalça eklemlerindeki atritik değişmeler nedeniyle yavaş yavaş gelişebilir.

Bu tür köpeklerin üzerinde yapılan klinik muayene eklemde gevşeklik ve ağrı ortaya koyar. Eklemin gevşekliği için yapılan spesifik testler asetabulum (kalça soketi) içindeki femurun baş kısmının anormal hareketeini ortaya koyacaktır.

Röntgen eklemlerin anormal durumunu ve atritik değişimleri göstermede kullanılabilir. Yine de, kalça çıkığıyla alakalı ağrının bir kısmı   röntgen ile her zaman görüntülenemeyen yumuşak doku anormallikleriyle alakalı olabilir. Röntgen zararsız kemik değişiklikleri belirlese de ağrıyı kontrol etmek ve gelecek problemleri azaltmak için tedavi gereklidir.

Tedavi

Çoğu vakada en uygun tedavi anti-inflamatuvar ağrı kesiciler, sınırlandırılmış egzersiz ve dikkatli kilo kontrolü çevresinde odaklanır. Genç köpeklerde egzersizin sınırlandırılmasının yanı sıra büyüme hızının düşürülmesi ve uzun süreli kilo kontrolü atritis gelişimini düşürebilir. Tasmasız uzun koşular yerine tasmayla kontrollü yürüme, kalça çevresindeki yumuşak doku yapılarına olabilecek hasarı azaltması açısından önemlidir.

Kalça çıkığı olan yavrunun tasmasız egzersiz yapması en az 12 ay engellenmelidir. Yüzme, yer egzersizinin meydana getirdiği baskıyı azaltarak etkilenen eklemlerdeki hareketliliği korumak ve adaleleri güçlendirmek için faydalı olabilir.  Bazı veteriner hekimler eklemleri destekleyen adalelerin gelişimine yardımcı olmak için anabolik steroid enjeksiyonları yapabilir. Beslenme ve egzersiz kontolü ve anti-inflamatuvar ağrı kesici kullanımı ile topallayan genç köpeklerin % 75'i 12-15 aylık olduklarında normal ya da normale yakın olurlar.

Köpeklerin çoğunluğunda cerrahi operasyon uygundur. Acetebulum içinde femural baş kısmın yerine oturmasına yardım edebilecek pektinal kastan girilmesinden, kemiğe girilerek onları tekrar hizalamak için yapılan üçlü pelvik osteotomiye ve femoral baş kısmının ve asetebulumun çıkarılarak yerine sentetik baş ve soket konduğu tüm kalça değişimine kadar değişebilen bir kaç çeşit operasyon vardır.

Ek olarak, femoral baş kısmın alınması ve femurun gövde ve kalça soketi arasında sahte eklem oluşumu küçük köpeklerde etkili olabilir.

Cerrahi yöntemler, bildik medikal tedavilerden potansiyel olarak daha fazla risk taşımakta ve çok daha pahalıya gelmektedir. Ancak cerrahi müdahalenin gerekli olduğu vakaların çoğunda  potansiyel faydalar risklerin önüne geçer.

Doğru bakımla kalça çıkığı olan pek çok köpek mutlu bir yaşam sürmektedir. Yine de hastalığın fiziksel, duygusal ve maddi yanı oldukça fazladır.

BVA/KC Kalça Puanlama Programı

Kalça çıkığına meğilli  ırkların damızlık dişi ve erkek köpekler bir yaşını geçtiklerinde kalça röntgenleri alınır. Burada önemli olan köpeklerin sırt üstü bacakları açıkken röntgenlerinin çekilmesidir. Bu en iyi kalça resmini veren pozisyondur. Çoğunlukla bunun için genel anestezi gerekli olur. Röntgenler, soketin derinliği, kemiklerin biçimi ve birbirlerine ne kadar sıkı uyduklarını yansıtan her kalça eklemine puan veren bir uzmanlar paneline gönderilir.

Puanlar her kalça için 0-53 arasında (tüm köpek için 0-106) değişir. Puan ne kadar az ise kalça o kadar iyi durumdadır. Kalça puanları ırklarına göre ortalamanın altında olan köpekler üretimde kullanılmamaldır.

Hastalığın çok nedenli doğası ve genetik etmenin karmaşılığı nedeniyle BVA/KC programı tamamiyle mükemmel değildir. Mükemmel kalça eklemlerine sahip köpekler de kalça çıkığı olan yavrular doğurabilmektedir. Bu köpekler hemen üretim programından çıkarılmalıdır. Benzer olarak, kötü kalça eklemlerine sahip köpekler mükemmel yavrular doğurabilmektedir.

Yine de, bu program geleceğin köpeklerinden kalça çıkığı riskini azaltmak için bildiğimiz tek yöntemdir. Ana problem, dikkatli üreticiler bu programa bağlı kalsa da kötü kalça eklemli yavrular üretilmeye devam edilmektedir. Anne ve babaları kalça çıkığına karşı test edilenlerden daha ucuz olduklarından bu tür yavrular hala daha pazar bulmaya devam etmektedir.

Kalça Çıkığı (Hip Displasia)

Pek çok insanın kalça eklemlerini etkileyen bir kongenital atritis (eklem yangısı)  formu olduğunu düşünerek bu hastalık hakkında yanlış kanılara sahip olduğunu fark ettik. Kalça çıkığı olan köpeklerde şiddetli atritis görülmesine rağmen atritis birincil problem değil, displazinin ikincil sonucudur.

Tanımı

Köpeklerde Kalça Çıkığı, eklemi desteklemesi gereken adele, bağlayıcı dokular ve tendon gevşekliğinin neden olduğu bazen iki kalçayı da etkileyen kalıtsal bir hastalıktır. İri, çabuk büyüyen ırklarda daha yaygın olmakla beraber yavru büyüdükçe, normal kalçalarla doğmuş olsa bile eklemler anormal gelişme gösterebilir.

Hastalığı daha iyi anlamak için köpeğin kalça eklemine daha yakından bakalım.

Köpeğinizin kalça eklemi, arka bacağı vücuda bağlayan    soket-kemik başı biçiminde bir eklemdir. Kemiğin baş kısmı femura (kalça ve diz arasındaki uzun kemik) aittir. Soket (acetabulum da denir) ise pelvik (kalça) kemikde bulunmaktadır. Bu iki yapı, normal köpekte soket içinde kemiğin baş kısmının serbestçe hareket etmesine imkan tanıyan eklemi oluşturur.

Hareketi kolaylaştırmak için kemikler birbirine mükemmel bir şekilde uyacak biçimdedir ve tendon ve eklem kapsülü denen güçlü birleştirici doku bantlarınca bir arada tutulur. Kemiklerin birbirine değdiği   süngersi bir kıkırdak yüzey ile kaplı bölgeye eklem yüzeyi denir. Normal köpeklerde bu faktörlerin hepsi eklemin uyum içinde ve büyük bir stabilite ile çalışmasına yardımcı olur.

Displastik köpeklerde bu kemikler bir arada durmaz ve aslında birbirinden ayrı hareket eder. İki kemik arasındaki eklem kapsülü ve tendon, bu iki kemiğin eklem yüzeylerinin bir biriyle temasının ortadan kalkmasına neden olarak    gerilir. Bu iki kemik arasında gerçerkleşen ayrılmaya sabluksasyon denir ve hastalıkla ilişkilendirdiğimiz tüm problemlerin nedenini oluşturur.

İki kemik her hangi bir eklem içinde temasını kaybederse çevresindeki adeleler onları bir arada tutabilmek için büyük çaba sarfeder; fakat asla tamamen başarılı olamaz. Köpeğin ağırlığı nedeniyle femoral baş kısım soketin içinde ve dışında hareket etmeye başlar. Köpeğin her hareketiyle yastık görevi yapmaksızın eklem yüzeyinde birbirine sürtünen iki kemik alan bulunmaktadır.

Bu kemikler birbirine temas edip birbirini irite ettikleri her anda  yeni anormal şekilli kemik gelişimi başlar. Bu yeni anormal yapılı geliştikçe daha fazla iritasyona yol açar ve durum böyle devam eder. Buna atritis denir ve bildiğimiz en ağrı verici durumlardan biridir. Bir bilardo topuna benzeyen femoral baş kısım artık ayçiçeğe benzemektedir. Femoral baş kısmı içinde tutabilen soket (acetabulum) ise artık derinliğini kaybedip kemik parçacıklarıyla kaplıdır. Durum ilerleme gösterdikçe daha fazla ve yeni anormal kemik oluşumları baş gösterir ve ağrı artar.

Belirtiler

Hasta yavru köpekler 5-10 ay arasında arka bacaklarını kullanırken  hafif ile aşırı arasında derecelendirilmiş rahatsızlık belirtileri göstermeye başlar. Genellikle uzun süreli aktiviteden sonra köpeğin ayağa kalkmada ve yatmada zorlandığı fark edilir. Hayatın ilerki dönemlerinde belirtiler daha tutarlı bir hal olur ve aktivite düzeyi ne olursa olsun günlük olarak gözlenmeye başlar. Aşırı ağrı çeken erişkin köpeklerin aktivitesinde azalma olur. Koşmak ve merdiven çıkmakta isteksizleşirler. Ancak bazı köpekler yürüyüşlerini değiştirerek eklemleri çok kötü etkilenmesine rağmen ağrıyı azaltan hareket biçimleri geliştirebilir.

Tedavi

Geçmişte displastik köpeklerin tedavisi ağrı kesiciler ve anti-inflamatuvar ilaçlarla ağrının azaltılması ya da elimine edilmesi   ya da cerrahi operasyonla sınırlıydı. Bugün ise pek çok veteriner hekim ve köpek sahibi köpeklerine glucosamine HCI, Chondroitin Sulfat ve C Vitanimi içeren nutraceuticaller vererek inanılmaz gelişmeler sağladıklarını rapor etmektedir.

Displastik köpeklerde kilo alımını engelleyerek eklemler üzerindeki baskı azaltılmalı ve normal aktivite düzeyi  düzeyi ile adelelerin direnci korunmalıdır. Acı çektiğine dair belirti veren köpeklere bufered (?) aspirin verilebilir. Ortopedik bir yatak köpeğin rahat bir şekilde dinlenmesine imkan tanır.

Köpek erişkin olduğunda ağrılar dayanılmayacak kadar arttıysa cerrahi operasyon gereklidir.

Tanı ve Önlem

Köpeklerde kalça çıkığı tanısının konması bu yıkıcı hastalığın eliminasyonu için de umut sağlar. Sadece röntgen ile tanı konabilir ve yine röntgen ile hastalığın önlenmesini umabiliriz. Röntgen çekilmediği sürece arka bacaklarında topallık gözlenen bir köpek konusunda olumlu düşünemezsiniz. Yine röntgen çekilmeden topallamayan bir köpekte de kalça çıkığı hiç olmadığı konusunda emin olamazsınız.

Kalça Çıkığı bir nesilden diğerine kalıtsal olarak geçen bir hastalıktır. Kimseye aksini idda etmesine izin vermeyin. Displastik anne ve baba, yavrularına da bu hastalığı geçirecektir. Bugün yavrular 24 aylık olduklarında röntgen yardımıyla displastik olup olmadıklarını anlayabiliyoruz. Bu röntgenler OFA'ya ( Orthopedic Foundation for Animals) gönderilir ve kalça çıkığı belirtisi göstermeyen köpeklere sertifika verilir.

Sadece sertifika almış köpekleri üretimde kullanarak bu hastalığın önüne geçebiliriz. Köpeklerine röntgen çektirmeyen üreticiler çözümün bir parçası değildir. Özellikle de büyük ırk bir köpek almayı planlıyorsanız üreticiden armanız gereken ilk şeyin OFA sertifikası olması gerekmektedir.

KAZALARLA BAŞA ÇIKMA

Köpeğinizin başına bir kaza geldiğinde paniklemektense bu makaleyi okuyarak hazırlıklı olun.

Köpeklerimizin başına gelebilecek her çeşit acil durum için bir kurs açmak neredeyse imkansız. Yine de, köpek sahipleri ilk yardımın prensiplerini iyi anlayacak olurlarsa her hangi bir acil durumla etkili bir şekilde başa çıkmayı başarabilirler.

 

ÖNCELİKLER

Acil bir durumda ilk önceliğiniz sizin ve diğer yardımcı olabilecek kişilerin güvende olduğundan emin olmaktır. Yaralanırsanız köpeğinize hiç bir faydanyz dokunmayacaktır. Yaralanmış olsa da köpeğin size zarar veremeyeceğinden de emin olmakta fayda var. En uysal ve itaatkar köpek bile acı çekiyorsa saldırganlaşabilir.

Köpeğin ısırabileceğinden şüpheleniyorsanız bandaj ya da benzeri bir materyalden ağzını bağlamak için bir ağızlık yapabilirsiniz. Gevşek bir düğüm oluşturup bunu köpeğin çenelerinden geçirin ve çene altından düğümü sıkılaştırıp uçlarını kulak arkasından ikinci bir düğümle sağlamlaşKöpeğin ısırabileceğinden şüpheleniyorsanız bandaj ya da benzeri bir materyalden ağzını bağlamak için bir ağızlık yapabilirsiniz. Gevşek bir düğüm oluşturup bunu köpeğin çenelerinden geçirin ve çene altından düğümü sıkılaştırıp uçlarını kulak arkasından ikinci bir düğümle sağlamlaşKöpeğin ısırabileceğinden şüpheleniyorsanız bandaj ya da benzeri bir materyalden ağzını bağlamak için bir ağızlık yapabilirsiniz. Gevşek bir düğüm oluşturup bunu köpeğin çenelerinden geçirin ve çene altından düğümü sıkılaştırıp uçlarını kulak arkasından ikinci bir düğümle sağlamlaştırın.

Kendinizi güven altına aldıktan sonra en iyi yöntemi izlemek için doğru değerlendirmeyi yapmanız gerekir. Öncelikle yapmanız gerekenleri akıldan çıkarmamak zorundasınız: köpeği hayatta tutmak, yaraların kötüleşmesini engellemek ve mümkünse hayvanın iyileşmesine yardımcı olmak.

YAŞAMSAL BELİRTİLER

Yapylacak ilk i? köpe?in ya?amsal belirtilerini kontrol etmektir. Ynsan ilk yardymynyn ABC kriterlerini takip edin.

A Solunum Yolu Açık Mı?

Değilse, köpeğin boynunu dik tutup mukus ya da benzeri maddeleri solunum yolundan uzaklaştırın. Nefes almakta güçlük çekiyorsa ya da boğazına bir şey takıldığından şüphe ediyorsanız siz ağzını açık tutarken bir başkası da tıkayan cismi dışarı çıkarmaya çalışmalıdır.

Çenelerini ya ellerinizle ya da her çene için bandajla birer düğüm atarak açık tutmaya çalışın. Başka biri de dili tutup dışarı çekerek ağzın açık kalmasını sağlayabilir. Daha sonra bir pens kullanarak yabancı maddeyi dışarı çıkarın.

B Köpek Soluk Alyyor Mu?

Göğüs kafesini izleyin ve elinizle burun deliklerinden hava giriş çıkışını hissetmeye çalışın. Normal şartlar altında bir köpek dakikada 10-30 kez nefes alır; fakat yaralı bir köpek acı ve stresten dolayı daha hızlı nefes alıp verecektir. Köpek soluk almıyorsa yanlarını ovarak stimule edebilirsiniz.

Ağzı kapalı tutulup burnundan hava üfleyerek bir köpeğe suni solunum yaptırılabilir.

C Kan Dolaşımı Nasıl ?

Dirseğinin hemen arka hizasında kalp atışını ya da üst baldırın iç tarafından nabzını hissedip hissetmediğinizi anlamaya çalışın. Normal şartlar altında bir köpeğin kalp atışı hızı dakikada (boyutuna bağlı olarak) 70-140'tır. Yaralı bir köpeğin kalbi çok daha hızlı atacaktır.

Köpeğin diş etlerinin rengine bakın. Pembe olması gerekir. Kalp atışı yoksa insana yapıyormuşcasına kalp masajı da yapabilirsiniz;ama bunun başarılı olma şansı çok yüksek olmayabilir.

Ne kalp atışı ne de solunum yoksa köpek doğal olarak ölmüş demektir. Köpeğin öldüğünden şüpheleniyorsanız parmağınızın ucu ile gözlerinin üzerine hafifçe dokunarak refleks verip vermediğini kontrol edin. Hayvan sadece bilinçsizse göz kırpacaktır.

Yaralı köpek hala yaşıyorsa yapmanız gereken ikinci şey bilinç düzeyini tespit etmektir. Onla konuşmayı deneyip sizi duyup duymadığından emin olun. Bilinci yerinde değilse acil veteriner hekim müdahalesi gerekiyor demektir.

Yaşamsal belirtileri değerlendirdikten sonra kanamalar olmak üzere diğer yaralanan bölgeleri tespit edin. Durumun acil bir bakım gerektirip gerektirmediğine karar verin.

Yine de tüm bunlara bir veteriner hekimin karar vermesi gerektiğini de unutmayın. Bu nedenle en kısa zamanda köpeğinizi bir kliniğe götürmenizde fayda vardır. Köpeğiniz acil bir bakım gerektirmiyorsa bu dönem içinde nasıl bir tedavi süreci geçirmesi gerektiğini veteriner hekiminiz size bildirecektir.

Kaza yerinde müdahele çok önemli olmasına rağmen çoğu durumda köpeği en kısa zamanda bir veteriner kliniğine yetiştirmek hayati önem taşıyabilir. Bazı veteriner klinikleri ya da hastanelerinde ambulans servisi vardır. Yaralı köpeği nakletmeye hazırıklı olun. Kliniği arayıp önceden yaralanma hakkında bilgi vererek veteriner hekimlerin hazırlık yapmasını ya da hazırlıkı gelmesini sağlayabilirsiniz.

Kliniğe vardığınızda köpeğinizi acil müdahale için veteriner hekimin ilgisine bırakmak zorunda kalabilirsiniz. Sizin için endişelenmektense tüm konsantrasyonunun köpeğin üzerinde yoğunlaştırdığında veteriner hekim daha faydalı olacaktır.

Bu arada veteriner hekim tavsiyesi olmadan köpeğe hiç bir ilaç verilmemesi çok önemlidir. Anestezi gerekebileceğinden yaralı köpeğe ne su ne de yiyecek verilmemelidir.

NE YAPMALIYIM ?

Bilinçsizlik/ Ayağa kalkamama

  • Araba çarpması gibi traumatik bir yaralanma ile karşı karşıya olan bir köpek, başka yarası olmamasına rağmen şok nedeniyle ayağa kalkmayacak durumda olabilir. Şok, kalp atış ve solunum artışına neden olurken bacaklarda kan dolaşımının azalmasına yol açar. Bu da diş etlerindeki mukozal membranların renginin solmasına neden olur. Daha ciddi altta yatan semptomlar yoksa şok belirtileri genellikle kademeli olarak azalır.
  • Aşırı kan kaybı benzer belirtilere neden olabilir; fakat zamanla daha da kötüleşir. Bilincin azalması gibi belirtiler nüksedebilir. Kan damarları zarar gördüğünde veya köpek fare zehiri yediğinde dış kanama belirtileri olmayabilir. Bu belirtiler acil veteriner hekim müdahalesi gerektirir.
  • Kafa yaralanmaları, beyin sarsıntısı ya da beyin hasarları nedeniyle bilinç kaybına neden olabilir. Bu belirtiler, kısa sürede şişme ve beyindeki sıkışma nedeniyle şiddetlenebilir. Acil müdahale gereklidir.
  • Kalp yetmezliği, özellikle heyecan ve egzersiz sonrası bilinç kaybına neden olabilir. Köpekler insanlardaki gibi kalp krizi geçirmeseler de ani nefessiz kalma, adalelerde zayıflama ve mukozal membranlarda solmaya neden olan kalp dolaşımında ani düşüşlerden zarar görebilirler. Çoğu durumda bu tür ataklar sadece bir kaç saniye sürer ve sonra köpek normal davranışlarına geri döner. Köpeğin sakinleşmesinden sonra veteriner hekimine göstermekte fayda vardır.
  • Köpeklerde felç çok yaygın olmasa da beyinde azalan kan dolaşımı nedeniyle ayakta durmada ya da dengesini korumda yetersizlik gibi sinir sistemi belirtilerinin takip ettiği ani bilinç kayıpları gerçekleşebilir. Durumunun aciliyetine bakarak veteriner hekim müdahalesi şarttır.
  • Kasılmalar gerçekleştiğinde benzer belirtiler gözlemlenebilir; yine de bilinç kaybının yanı sıra adele kasılması, bacakların seyirmesi, gözlerin kayması ve hatta bilinçsiz idrar ve dışkı yapımı gibi belirtiler de ortaya çıkabilir. Bu durumda köpek mümkün olduğunca sessiz ve sakin bir yerde tutulur. Beş dakika içinde köpek kendine gelmezse acil veteriner hekim müdahalesi gerekir.
  • Belkemiği ile ilgili yaralanmalar ya da çeşitli kemik kırılmaları da hayvan tamamen bilincini korumasına rağmen ayağa kalkıp hareket etmeyi engelleyebilir. Bu gibi durumlarda köpek çok dikkatli bir biçimde taşınmalıdır. Kalın bir mukava parçasında pratik bir sedye yapılabilir. Belkemiği hasarından şüpheleniliyorsa en kısa zamanda köpeği mümkün olduğunca dikkatli karton sedyeye almakta fayda vardır. Öncelikle köpeğin ağzını bağlayın. Sonra da çabuk fakat büyük dikkatle köpeği arka tarafından sedyenin üzerine çekerek kaydırın.
  • Köpek boğulduysa köpeği yana yatırıp hayati belirtileri incelemeden önce arka ayaklarından köpeği sallandırarak ciğerlerindeki suyun dışarı çıkmasını sağlayın. Köpeğe güneş çarpmış ise onu hemen gölgeye alıp vücut ısısını düşürmek için hortumla üzerine yavaşça su tutun. Elektrik çarpması durumunda köpeğe yaklaşmadan önce elektrik kaynağından uzak olduğundan emin olunmalıdır. Bu durumların hepsinde de veteriner hekim müdahalesi gereklidir.

 

YARALAR

Köpeğin kan kaybından ölmesine neden olabilecek çok az durum olmasına rağmen aşırı kan kaybına neden olan yaralar acil müdahale gerektirir. İçinden kan sızan bir yara olası bir atardamar kesiği belirtisi gösterdiği için şiddetle kanı dışarı pompalayan bir kesikten daha az ciddidir. Sıkı bir bandaj uygulayarak ya da temiz bir havlu ile yaranın ağzı kapatılmaya çalışılarak aşırı kan kaybı engellenebilir. Hızlı veteriner hekim müdahalesi önemlidir. Baskı bandajı alınmadıysa ve iki ile dört saat arasında yaraya gerekli bakım yapılmadıysa bandajın neden olduğu baskı ciddi problemlere neden olabilir. Turnikeler kan kaybını azaltmada kullanılabilir; fakat baskı ile ilgili hasara daha fazla yol açabileceğinden tavsiye edilmez.

alınmadıysa ve iki ile dört saat arasında yaraya gerekli bakım yapılmadıysa bandajın neden olduğu baskı ciddi problemlere neden olabilir. Turnikeler kan kaybını azaltmada kullanılabilir; fakat baskı ile ilgili hasara daha fazla yol açabileceğinden tavsiye edilmez. alınmadıysa ve iki ile dört saat arasında yaraya gerekli bakım yapılmadıysa bandajın neden olduğu baskı ciddi problemlere neden olabilir. Turnikeler kan kaybını azaltmada kullanılabilir; fakat baskı ile ilgili hasara daha fazla yol açabileceğinden tavsiye edilmez.

İç organların da dahil olduğu yaralar steril bir bezle üzeri kapatılıp acil veteriner hekim müdahalesine bırakılmalıdır. Bu durumlar nadir olmasına rağmen bir köpek karnındaki dikişleri açtığında ya da sert ve kesici bir şey ile bedeninde kesiklere neden olduğunda bu tür yaralar çok tehlikelidir.

Bir köpek sert bir cismin kendisine saplanmasına neden olursa bu cismi onun vücudundan siz çıkarmayın. İç organları zedelemeden bunun bir veteriner hekim tarafından yapılması hayati önem taşıyabilir.

 İçinden sadece kan sızan daha az şiddetli yaraların ciddiyetini anlamak için dikkatlice kontrol edin. Yakınındaki her hangi bir eklemin ne kadar zarar gördüğünü anlamak için veteriner hekiminize göstermeniz gerekebilir. Deri altında dokusu olan yaralar dikiş, çok küçük olmasına rağmen hemen her yara antibiyotik tedavi gerektirebilir.

 Yaraları daima temiz tutun. Sineklerin açık yaralara kurtçuk bırakması dikkatle engellenmelidir.

 YANIKLAR

Yanıklar yaralar gibi kolaylıkla enfekte olabilir ve veteriner hekim müdahalesi gerektirir. Buna ek olarak büyük çapta yanıklar vücut suyu kaybına kısaca dehidrasyona neden olur. Her türlü yanığın üzerinde önce ısıyı düşürmek için su kullanılmalıdır. Soğuk kompres de ayrıca uygulanabilir. Köpek bir yangından kurtarıldıysa duman solunumu da ciddi akciğer hasarına yol açacağından acil ilk yardım tedavide büyük önem taşır.

urtarıldıysa duman solunumu da ciddi akciğer hasarına yol açacağından acil ilk yardım tedavide büyük önem taşır.

 

BÖCEK VE YILAN SOKMALARI

Yılan sokmaları, özellikle de dünyanın bu kısımlarında engerek ısırğı, ölümcül olabilir. Acil müdahale şarttır ve mümkün olduğu yerde hemen panzehir enjeksiyonları yapılmalıdır. Böcek sokmaları genellikle ağız ve boğaz bölgelerinde gerçekleştiğinden yine acil müdahale gerektirebilir. Bu durumda sokulan yeri yıkayıp veteriner hekiminizden yardım isteyin.

 TOPALLAMA

cut ağırlığıı taşımada isteksizlik gösteren her hangi bir topallama belirtisi hemen veteriner hekim muayenesi gerektirir. Bu tür topallamalar dışarda koşu sırasında eklem hasarları, adele yırtılmaları ya da daha kötüsü kırıklardan kaynaklanabilir. Her durumda da acil bakım şarttır. Kırık bacak, köpek veteriner kliniğine götürülürken mümkün olduğunca sabit tutulmalıdır. Hasta ya taşınmalı ya da bir battaniye içinde nakledilmelidir. Kırık bacağı üstte tutmak kontrolünü kolaylaştırabilir.

DAHA AZ CİDDİ TOPALLAMALAR

Topallama ya da ara ara ayağı yukarda tutma gibi belirtiler gözlemlenebilir. Bu tür problemler yavaşça gelip aniden gelişme gösterebilir. 24 saat içinde veteriner müdahalesi şişme ya da ağrılı bölgeler için gereklidir. Bazı hafif incilmeler ya da burkulmalar dinlenme ve anti-inflamatuar tedavi ile geçebilirken diğerleri daha ciddi bir tedavi gerektirir.

 GASTRO-İNTESTİNAL ACİL DURUMLAR

  • Mide dönmesi (bloat) her zaman müdahale edilmesi büyük aciliyet taşıyan bir durumdur. Çoğunluk, büyük miktarda yemeklerden sonra derin göğüslü ırklarda rastlanır. Mide dönmeye başladıysa karnın şişmesi, huzursuzluk ve kusmaya çalışma gibi belirtilerle kendini gösterir. Cerrahi müdahale yapılmazsa ölümcüldür.
  • Köpek, oyuncak veya taş gibi yabancı cisimler yuttuğunda bağısaklarda tıkanma veya hasar gerçekleşebilir. Bu genellikle kusma ve karın ağrısına neden olabilir. Daha acil durumlarda diş etleri morumsu bir renge dönüşür. Ameliyat gerekebilir.
  • Zehirlenmeden şüpheleniliyorsa veteriner hekiminiz söylemeden köpeğinizi kusturmaya çalışmayın. Bunun yerine köpeğinizin yediği şeyi ya da alakalı her hangi bir bilgiyi, paketi veteriner hekiminize götürün. Eğer köpeğiniz cilt yolu ile her hangi bir toksik maddeye maruz kalmış ise sudan başka bir şeyle onu yıkamayın

İDRAR YOLLARI

İdrar yapmada zorluk çekme idrar yollarında yırtılmalara neden olacağından acil müdahale gerektirir. Köpeğinizin idrara çıkmada zorluk çektiğinden şüpheleniyorsanız en kısa zamanda veteriner hekiminizden randevu almanız gerekir.

GÖZ YARALANMALARI

Gözler aşırı derecede hassastır ve her hangi bir yaralanma bile acil bakım gerektirir. Yabancı bir cismin köpeğinizin gözü içinde olduğundan şüpheleniyorsanız bir veteriner hekim görünceye kadar hiç bir şey yapmadan köpeğin bu bölgeyi kaşımasını engellemek yapılacak en önemli şeydir. Eğer göz dışarı doğru şişmişse nemli bir steril bezle veteriner hekiminize gidinceye kadar göz yüzeyini kurumaktan koruyun.

TEDBİR...

...tedaviden daha iyidir. Bazı kaza ile gerçekleşen olaylar engellenebilir. Köpeğinizin bulunduğu çevreye dikkat edin. Ev ve bahçede kullandığınız kimyasal maddeleri köpeğinizin ulaşamayacağı yerlerde tutun. Çikolata, ilaçlar ve çocuk oyuncaklarını ayak altında bulundurmayın.

Köpeğinizin taş veya tahta parçaları gibi şeyleri kemirmesine izin vermeyin. Hiç bir köpek yol yakınlarında tasmasız dolaştırılmamalı, camlar açık bırakılsa bile sıcakta araba içinde bırakılmamalıdır. 

Ve son olarak veteriner masraflarının önemini ne kadar vurgulasak azdır. Ayrıca köpeğinizin neden olduğu tüm zararlardan da sizin sorumlu olduğunu unutmayınız.

bölüm4 a)kopeklerde deri problemleri b) anal bez problemleri
              b)kopeklerde sismanlık d) yaslı kopek bakımı
 
">

2005 © Avcılık - Doğa ve Av Köpekleri Sayfası Sayfamiz.com Türkiye Avcıları www.avlak.com Avcılar Kulubü Ana Sayfa